قطعات فلسفی

پارسال مقاله ­ای از من تحت عنوان "تلقی فیشته از مفهوم حق طبیعی و نقد هگل بر آن" در مجله به اصطلاح "علمی-پژوهشی" فلسفه دانشگاه تهران چاپ شد. این مقاله در اصل ترجمه ­ای بود از مقاله ­ای با عنوان Hegel's Critique of Fichte in the 1802/3 Essay on Natural Right نوشته جیمز کلارک (James Clarke). من این مقاله را سال 93 ترجمه کردم و برای چاپ به نشریه­ هایی که ترجمه هم چاپ می­ کردند فرستادم. اما پاسخ منفی بود. این بود که تصمیم گرفتم با تغییر نام مترجم به مولف، مقاله را برای نشریه­ ای تخصصی بفرستم. در میان نشریات مجله فلسفه را برگزیدم. ماجرای رسوایی استاد تمام دانشگاه تهران و سکوت اساتید معزز فلسفه دانشگاه مادر هم مزید بر علت شد. در کمال ناباوری، ظرف سه ماه مقاله من داوری شد و بدون هیچ اصلاحی آماده برای چاپ. درحالی­که روند چاپ مقاله در این نشریه و نشریاتی از این دست گاه تا یکسال بطول می ­انجامد. خلاصه، داستان آن مقاله کذا یک­بار دیگر ثابت کرد آنچه در دانشگاه ­های ما اهمیت ندارد "علم" است. حال شاید این پرسش به میان بیاید که سردبیر یا داوران محترم مقاله چطور می­ توانستند به این مطلب پی­ ببرند که این مقاله نه تالیف بلکه ترجمه است؟ در پاسخ باید بگویم داور اگر داور باشد به راحتی می­ تواند مو را از ماست بیرون بکشد. خصوصا اینکه وقتی با چکیده ­ای مواجه باشد که کاملا شبیه به چکیده مقاله اصلی است. هر مقاله­ از فیلتر سه نفر داور می گذرد تا برای چاپ آماده شود. من خود تا به حال داوری چندین مقاله را برای مجله متافیزیک اصفهان بر عهده داشته ­ام و برای داوری هر مقاله دست­ کم دو تا سه هفته زمان صرف کرده ­ام و با این کار به اصالت مقالات پی­ برده ­ام (گرچه دست­ آخر به این نتیجه رسیده ­ام که ما هنوز قادر به نوشتن مقاله­ های علمی اصیل در حوزه فلسفه نیستیم، هر چه هست یا ترجمه است بنام تالیف یا اقتباس یا آنچه اخیرا می­گویند پارافراز).

ممکن است عده­ ای مرا متهم کنند به فریب­کاری. اما هدف من نشان­ دادن ضعف ­ها و ایرادهای اساسی در نظام آموزشی بود. در کل امیدوارم این نوشته و اعتراف به دست دست­ اندرکاران مجله برسد تا زین پس در انتخاب داوران مقالات دقت بیشتری به خرج دهند و کارهای دقیق ­تری از آنان بخواهند.