قطعات فلسفی

از نظر قاطبه روحانیان مخالف مشروطه دو چیز "رکن قویم قانون الهی" را سست و نابود می کرد: یکی مساوات و دیگری حریت. استدلال شیخ فضل الله نوری در رساله تذکره الغافل بدین شرح است:

«ای برادر عزیز! اگر مقصودشان [یعنی مقصود طرفداران تاسیس مجلس شورای ملی] اجراء قانون الهی بود و فایده مشروطیت حفظ احکام اسلامیه بود، چرا خواستند اساس او را بر مساوات و حریت قرار دهند که هر یک از این دو اصلِ موذی، خراب نماینده رکن قویم قانون الهی است، زیرا اقوام اسلام به عبودیت است، نه به آزادی و بنای احکام آن به تفریق مجتمعات و جمع مختلفات است، نه به مساوات.»

شیخ حقیقت اسلام را دریافته بود.